Preprint · OA
via OpenAlex
Study of the effects of mutant alpha-synuclein in models of Parkinson's disease
· 2019
Abstract
Η νόσος Πάρκινσον (ΝΠ) είναι η δεύτερη σε συχνότητα νευροεκφυλιστική διαταραχή και χαρακτηρίζεται από την απώλεια των ντοπαμινεργικών νευρώνων της συμπαγούς μοίρας της μέλαινας ουσίας που προβάλλουν τις απολήξεις τους στο ραβδωτό σώμα, καθώς και άλλων τύπων νευρώνων σε όλη την έκταση του εγκεφάλου. Μέχρι σήμερα δεν γνωρίζουμε αν η εκφύλιση των ντοπαμινεργικών νευρώνων είναι η αιτία της έναρξης της ασθένειας ή αποτελεί την αναπόφευκτη συνέπεια πολλαπλών δυσλειτουργιών στον εγκέφαλο, ωστόσο αντιπροσωπεύει ένα κοινό παθολογικό χαρακτηριστικό που ευθύνεται για πολλά από τα κλινικά συμπτώματα. Μείζον νευροπαθολογικό γνώρισμα της ΝΠ είναι η συσσώρευση ενδοκυττάριων πρωτεϊνικών συσσωματωμάτων στα σώματα και τους νευρίτες των προσβεβλημένων νευρώνων, στα οποία εντοπίζεται κατά κύριο λόγο η πρωτεΐνη α-συνουκλεΐνη (αSyn). Η αSyn είναι μικρή προσυναπτική πρωτεΐνη της οποίας η φυσιολογική λειτουργία δεν έχει διαλευκανθεί επαρκώς, ωστόσο η συμμετοχή της στην παθολογία της ΝΠ είναι ευρέως αποδεκτή. Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, η νόσος είναι σποραδική και πιθανώς οφείλεται στο συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου. Σε μια μειοψηφία περιπτώσεων (5-10%) η νόσος είναι κληρονομική με την ύπαρξη μεταλλάξεων σε συγκεκριμένα γονίδια. Το γονίδιο SNCA που κωδικοποιεί την πρωτεΐνη αSyn συνδέεται με τη ΝΠ ενώ σημειακές μεταλλάξεις και διπλασιασμός ή τριπλασιασμός του γονιδιακού τόπου προκαλούν μία αυτοσωμική επικρατή μορφή της νόσου, που συχνά χαρακτηρίζεται από πρώιμη έναρξη και γενικά σοβαρό φαινότυπο. Η σημειακή μετάλλαξη αντικατάστασης G209A στο γονίδιο SNCA που συνεπάγεται τη σύνθεση της παθολογικής πρωτεΐνης p.A53T αSyn προσδιορίστηκε για πρώτη φορά σε οικογένειες ιταλικής και ελληνικής καταγωγής και αποτελεί την καλύτερα μελετημένη μετάλλαξη. Αν και η πλειοψηφία των περιπτώσεων της νόσου είναι σποραδικές, οι μελέτες σε οικογενείς μορφές που είναι κλινικά και νευροπαθολογικά παρόμοιες με τις σποραδικές συνέβαλαν σημαντικά στην κατανόηση της ΝΠ.Παρότι η ΝΠ περιγράφηκε για πρώτη φορά πριν 200 χρόνια και παρά τις έκτοτε εντατικές έρευνες σε ζωϊκά πειραματικά μοντέλα ή μεταθανάτιους ιστούς ανθρώπινου εγκεφάλου, οι αιτίες που ευθύνονται για την εμφάνιση και την εξέλιξη της νόσου παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αδιευκρίνιστες. Ένας σημαντικός ανασταλτικός παράγοντας ήταν η έλλειψη κατάλληλων μοντέλων που προσομοιάζουν επαρκώς τα χαρακτηριστικά της ασθένειας στον άνθρωπο. Έτσι θεραπευτικές προσεγγίσεις, πολλά υποσχόμενες σε προκλινικό επίπεδο, απέτυχαν όταν έφτασαν σε κλινικές δοκιμές. Σήμερα η επαναστατική τεχνολογία του κυτταρικού επαναπρογραμματισμού και η κατασκευή επαγόμενων πολυδύναμων βλαστικών κυττάρων (iPSCs) από ενήλικα σωματικά κύτταρα ασθενών άνοιξαν νέες προοπτικές για την κατανόηση της ΝΠ. Οι προσεγγίσεις αυτές επιτρέπουν τη δημιουργία εξατομικευμένων κυτταρικών μοντέλων για τη μελέτη της παθογένειας και της εξέλιξης της ΝΠ και δίνουν μοναδικές ευκαιρίες για την ανακάλυψη ή επανατοποθέτηση φαρμάκων.Σε διάφορα μοντέλα που αναπτύχθηκαν την τελευταία επταετία με βάση την τεχνολογία των iPSCs από κύτταρα ασθενών και τη στοχευμένη διαφοροποίηση τους σε νευρώνες, αναδείχθηκαν φαινότυποι που σχετίζονται με τη ΝΠ, όπως αυξημένη ευαισθησία σε οξειδωτικό ή νιτρώδες στρες, μιτοχονδριακές ανωμαλίες, νευραξονική παθολογία και μειωμένη συναπτική συνδεσιμότητα. Στο Εργαστήριο Κυτταρικής και Μοριακής Νευροβιολογίας και Βλαστικών Κυττάρων του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ, αναπτύχθηκε ένα in vitro μοντέλο για οικογενή ΝΠ με χρήση iPSCs από δύο ασθενείς που φέρουν τη μεταλλαγή p.A53T-αSyn. Με κατευθυνόμενη διαφοροποίηση δημιουργήθηκε ένα κυτταρικό σύστημα που εμφανίζει νευροεκφυλιστικούς φαινοτύπους σχετιζόμενους με τη ΝΠ, όπως συσσώρευση πρωτεϊνικών συσσωματωμάτων, μειωμένη συναπτική συνδεσιμότητα και παθολογία των νευραξόνων [420]. Στην παρούσα μελέτη διερευνήσαμε τους in vivo φαινοτύπους των κυττάρων αυτών μετά από μεταμόσχευση σε μοντέλο ποντικού στο οποίο είχε προκληθεί βλάβη με μονόπλευρη έγχυση 6-υδροξυντοπαμίνης (6-OHDΑ) στο ραβδωτό σώμα του εγκεφάλου ποντικών του ανοσοκατασταλμένου στελέχους NOD/SCID. Για τον σκοπό αυτό, εφαρμόσαμε ένα πρωτόκολλο επαγωγής εδαφιαίου νευρικού πετάλου σε iPSC κυτταρικές σειρές προερχόμενες από έναν p.Α53Τ ασθενή και έναν υγιή δότη προκειμένου να διαφοροποιηθούν προς τη ντοπαμινεργική γενεαλογία. Το πρωτόκολλο αυτό περιλαμβάνει μείγμα μικρών μορίων που αποτελούν είτε αναστολείς των μονοπατιών BMP/ TGF-β/ Activin είτε επαγωγείς του μονοπατιού sonic hedgehog και του μονοπατιού σηματοδότησης WNT, ακολουθούμενο από παράγοντες που ευνοούν τη στοχευμένη διαφοροποίηση σε νευρώνες. Με αυτό το πρωτόκολλο, την ημέρα 11 in vitro (11 DIV) πρακτικά όλα τα κύτταρα στην καλλιέργεια είναι θετικά για τον μεταγραφικό παράγοντα LMX1A που χαρακτηρίζει τα νευροεπιθηλιακά κύτταρα του εδαφιαίου πετάλου ενώ περίπου τα μισά είναι διπλά θετικά για τους παράγοντες LMX1A και FOXA2 που χαρακτηρίζουν τα πρόδρομα κύτταρα της ντοπαμινεργικής γενεαλογίας. Νευρώνες κατάλληλοι για μεταμόσχευση αποκτήθηκαν μετά από 25 DIV και για να αποφευχθούν φαινόμενα υπερπλασίας in vivo, εφαρμόστηκε ανοσοεμπλουτισμός σε νευρωνικά κύτταρα με τη βοήθεια μαγνητικών σφαιριδίων επικαλυμμένων με αντίσωμα έναντι PSA-NCAM κατά την ημέρα 28 DIV. Πειράματα ανοσοφθορισμού την ημέρα 30 DIV, ακριβώς κατά τον χρόνο της μεταμόσχευσης, έδειξαν ότι η καλλιέργεια απαρτιζόταν κατά 70% από ανώριμους νευρώνες θετικούς για τους μάρτυρες της πρώιμης νευρικής διαφοροποίησης διπλοκορτίνη (DCX) και βΙΙΙ-τουμπουλίνη ενώ σημαντικό ποσοστό παρέμενε θετικό για τον μάρτυρα των πρόδρομων νευρικών κυττάρων, νεστίνη. Δεν βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο καλλιεργειών.Δεδομένου ότι το πρωτόκολλο στοχευμένης διαφοροποίησης που εφαρμόστηκε στην παρούσα μελέτη διέφερε από αυτό που εφαρμόστηκε στην εργασία των Kouroupi και συνεργατών, κρίναμε σκόπιμο να διερευνήσουμε τα χαρακτηριστικά που αποκτούν οι καλλιέργειες από PD και υγιή δότη σε διάστημα μακρότερο των 30 ημερών, πριν προχωρήσουμε στη μεταμόσχευσή τους. Εξετ
◌ CITATION ONLY
Full text is not openly licensed for redistribution here. Read it at the source:
Provenance
- Source
- OpenAlex
- DOI
- 10.12681/eadd/44960
- Canonical
- link ↗
- Fetched
- 2026-10-21 MST
Cite this
APA
Zygogianni, O. (2019). Study of the effects of mutant alpha-synuclein in models of Parkinson's disease. https://doi.org/10.12681/eadd/44960
Vancouver
Zygogianni O. Study of the effects of mutant alpha-synuclein in models of Parkinson's disease. 2019. doi:10.12681/eadd/44960.
BibTeX
@unpublished{ourania2019Studyo,
title = {Study of the effects of mutant alpha-synuclein in models of Parkinson's disease},
author = {Ourania Zygogianni},
year = {2019},
doi = {10.12681/eadd/44960},
}
Research neighborhood
References, citing works, and semantically nearest findings. Click a node to open it.
Related findings
Experimental Neurology 2017
Preprint · CC-BY
Cellular models as tools for the study of the role of alpha-synuclein in Parkinson's disease
Cold Spring Harbor perspectives in medicine 2025
Citation only
Animal Models of Parkinson's Disease.
Elsevier eBooks 2021
Citation only
Nonhuman primates as models for aging and Alzheimer’s disease
Neuron 2019
Open access · OA
Transneuronal Propagation of Pathologic α-Synuclein from the Gut to the Brain Models Parkinson’s Disease
Hearing Research 2026
Citation only
Chromatin and genomic instability in the cochlea contributing to age-related hearing loss: Insights from in vitro and in vivo models
Molecular neurobiology 2026
Open access · OA